حکومەتی هەرێمی کوردستان

نوێنەرایەتی لە ئیسپانیا

خەلک

ژمارەی دانیشتووان: 5.2 ملیۆن کەس

زۆربەی دانیشتوانی دانیشتووی هەرێمی کوردستان کوردن. نەتەوەکانی دیکە کە پێکەوە دەژین لە ناوچەکەدا بریتین لە ئاشوورییەکان، کلدانەکان، ئەرمەنەکان، عەرەبەکان و تورکمانەکان. کورد بە یەکێک لە چوار گەورەترین نەتەوەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دادەنرێت لە دوای عەرەب و تورک و فارس.

هەرێمی کوردستان دانیشتووانێکی گەشەسەندوو و زۆر گەنجی هەیە. 36%ی دانیشتووان تەمەنیان لە نێوان 0 بۆ 14 ساڵدایە و تەنها 4% تەمەنیان لە سەرووی 63 ساڵەوەیە. تێکڕای تەمەن لە کوردستان کەمێک لە سەرووی ٢٠ ساڵەوەیە، واتە زیاتر لە ٥٠٪ تەمەنیان لە خوار ٢٠ ساڵەوەیە. [1]

یەکێک لە هۆکارە سەرەکییەکانی کۆچکردنی خەڵکی ناوچە گوندنشینەکان بۆ ناوچە شارییەکان، سیاسەتی کۆچی زۆرەملێی ڕژێمی پێشووی عێراق بوو. ڕژێمی بەعسی بە سەرکردایەتی سەدام حوسێن لە حەفتاکانی سەدەی ڕابردووەوە دەستی کرد بە دەرکردنی کورد و تورک بە زۆرەملێ و تا ساڵی ٢٠٠٣ کە ساڵی ڕزگاری عێراق بوو، بەردەوام بوو لە جێبەجێکردنی ئەم جۆرە سیاسەتانە. تا ساڵی ٢٠٠١ لانیکەم ٦٠٠ هەزار کەس ئاوارە بوون لە ناوخۆدا. لەنێو ئەو کەسانەدا ئەو زیاتر لە 100 هەزار کەسە هەبوون کە تەنها لە مانگی تشرینی دووەمی ساڵی 1991دا لە کەرکوک دەرکراون، بەپێی توێژینەوەیەکی بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان، 66%ی ئەو کەسانەی لە پارێزگای دهۆک نیشتەجێن، بە زۆر، لە قۆناغێکی ژیانیاندا، گۆڕانکارییان بەسەردا هاتووە نیشتەجێبوون بەهۆی شەڕەوە، ئەو ڕێژەیەی بۆ سلێمانی و هەولێر دیاری کراوە بە ڕێژەی 31% و 7%. [2]

بە شێوەیەکی نەریتی زۆرینەی دانیشتوانی هەرێمی کوردستان لە گوندەکاندا دەژیان و بە تەرخانکردنی خۆیان بۆ کشتوکاڵ و ئاژەڵداری یان بەخێوکردنی ئاژەڵی کشتوکاڵی، بە شێوەیەکی سەرەکی مەڕ و بزن، بژێوی ژیانیان بەسەردەبرد، بەو پێیەی هەرێم بە خاوەنی زەوییە بەپیتەکان دەناسرێتەوە و بە “سەبەتەی نانی… عێراق”. ئەمڕۆ ئەم دۆخە پێچەوانە بووەتەوە و زۆرینەی دانیشتووانەکەی لە هەرسێ شاری هەولێر سلێمانی و دهۆک نیشتەجێن و کار بۆ حکومەت، بیناسازی یان لە کەرتی بازرگانی دەکەن.

لە ساڵانی هەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا ڕژێمی سەدام حوسێن زیاتر لە چوار هەزار گوندی وێران کرد و دانیشتووانەکەیان ناچار کرد بچنە لە ئۆردوگاکان بژین. لە ئێستادا زۆرێک لەو شارەوانیانە ئاوەدان کراوەتەوە. حکوومەتی هەرێمی کوردستان، لە دوای ساڵی 1991، بە پاڵپشتی دەزگا و ڕێکخراوە ناحکومییەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان، لە کۆی 4 هەزار گوندی وێرانبوو، دوو هەزار و 620 گوندی ئاوەدان کردووەتەوە.

[1] ڕاپۆرتی بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان سەبارەت بە بارودۆخی ژیان لە عێراق ٢٠٠٤
[2] ڕاپۆرتی بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان سەبارەت بە بارودۆخی ژیان لە عێراق ٢٠٠٤

ckbكوردی‎
Scroll to Top
💬 ¿Necesitas ayuda?