زمان
زمانی کوردی کە سەر بە بنەماڵەی هیندۆئەوروپییە و زۆرترین کەس بەو زمانە قسە دەکەن لە ناوچەی کوردستاندا.
زمانە فەرمییەکان لە هەرێمی کوردستان، لە بواری کارگێڕیدا، کوردی و عەرەبین.
دوو شێوەزاری زمانی کوردی کە زۆرترین قسەی پێدەکرێن بریتین لە سۆرانی و کرمانجی. زاراوەی تریش هەن کە پێکهاتە بچووکەکان قسەیان پێدەکەن وەک هەورانی (بە گۆرانیش ناسراوە)، کەڵهۆری و زازا.
زاراوەی سۆرانی ئەلفوبێی عەرەبی دەستکاریکراو بەکاردەهێنێت لە کاتێکدا شێوەزاری کوردی کرمانجی ئەلفوبێی لاتینی بەکاردەهێنێت. سۆرانی لە شارەکانی هەولێر و سلێمانی قسە دەکرێت و لە دهۆکیش کرمانجی بەکاردێت. بە لەبەرچاوگرتنی پەرەسەندن و بڵاوبوونەوەی میدیای زمانی کوردی، و جووڵەی دانیشتوانی کورد، ئەمڕۆ هەموو مرۆڤەکانی کوردستان دەتوانن قسە بکەن، یان لانیکەم لەو دوو شێوەزارە زۆرینەیە تێبگەن. حکوومەتی هەرێمی کوردستان سیاسەتی بەرەوپێشبردنی دوو زاراوە سەرەکییەکەی لە سیستەمی پەروەردەیی و لە میدیاکاندا بەرەوپێش بردووە.
هەروەها زمانی عەرەبی زمانێکی فەرمییە و بە شێوەیەکی باو قسەی پێدەکرێت. هەروەها زمانی ئاشووری نوێ-ئارامی، کلدانی نوێ-ئارامی و تورکمانی لە کۆمەڵگاکانی خۆیاندا بەکاردەهێنرێن.
حکومەتی هەرێمی کوردستان فرەچەشنی و مافە زمانەوانیەکان بەرەوپێش دەبات، وەک لە دامەزراندنی قوتابخانەکانی فێرکردنی زمانی ئاشووری نوێ-ئارامی، کلدانی نوێ-ئارامی، تورکی و عەرەبی دەرکەوتووە.